Cümlede Anlam
Bu sayfa KPSS Türkçe için kısa, net ve sınav odaklı hazırlanmıştır.
Bu konu neden önemli?
Cümlede anlam, KPSS Türkçe’de “kolay gibi görünüp can sıkan” konulardandır. Çünkü soru kelimeyi değil, cümlenin niyetini ölçer: amaç, neden-sonuç, koşul, karşılaştırma, çıkarım… Bir cümleyi doğru okumak çoğu zaman yarım net ile bir net arasındaki farktır.
Konu anlatımı
Burada mantık basit: Cümledeki ilişkiyi yakalarsan şıklar kendini ele verir. KPSS özellikle amaç–sonuç ile neden–sonuçu karıştırmanı ister; bir de koşul (şart) cümlelerini araya sokuşturup “hadi bakalım” der.
Amaç–sonuç: “Maç iptal olmasın diye sahayı brandayla örttüler.”
Koşul: “Çalışırsan başarırsın.”
Karşılaştırma: “Bu yıl geçen yıldan daha yoğun geçti.”
Varsayım: “Diyelim ki yarın sınav ertelendi…”
Çıkarım: “Bu kadar hazırlığa bakılırsa sınavı önemsiyor.”
Neden–sonuçta sebep gerçekleşmiştir, sonuç ona bağlanır. Amaç–sonuçta ise hedef vardır; eylem o hedef için yapılır (genelde “-mek için, diye” yakalanır). Koşul cümlesi “olursa/ise” mantığı taşır. Karşılaştırma “daha, kadar, en” gibi ölçü sözcükleriyle gelir. Varsayım gerçek olmayan bir durumu olmuş gibi kabul eder. Çıkarım ise verilen ipuçlarından ulaşılan sonuçtur.
Sınavda nasıl sorulur?
Örnek soru: “Sınavı kazanmak için her gün düzenli tekrar yapıyor.”
Bu cümlede aşağıdaki anlam ilişkilerinden hangisi vardır?
- A) Neden–sonuç
- B) Koşul
- C) Amaç–sonuç
- D) Karşılaştırma
“Kazanmak için” ifadesi hedefi gösterir. Tekrar yapmak, kazanma amacına bağlıdır.
KPSS’nin sevdiği tuzaklar
2) Koşulu “tavsiye” gibi okuttururlar: “Düzenli çalışırsan…” aslında şarttır.
3) Varsayımı “kesinlik” gibi göstermeye çalışırlar: “Diyelim ki…” = hayali durum.
4) Çıkarımda ipucunu kaçırmanı isterler: “Buna bakılırsa, demek ki…”
Altın kural: Bağlaçlara ve ek kalıplara dikkat et.
Mini test
“Zamanında çıkarsak trafiğe yakalanmayız.”
Bu cümlede hangi anlam ilişkisi vardır?
- A) Karşılaştırma
- B) Koşul
- C) Neden–sonuç
- D) Varsayım
“Zamanında çıkarsak” gerçekleşirse “trafiğe yakalanmama” sonucu gelir. Şart ilişkisi vardır.