Fiilimsiler
Bu sayfa KPSS Türkçe için kısa, net ve sınav odaklı hazırlanmıştır.
Bu konu neden önemli?
Fiilimsiler, cümleye “ek motor” takar: anlatımı uzatır, ayrıntı ekler, yan yargılar kurar. KPSS de bunu sever; çünkü fiilimsi varsa genelde yan cümlecik vardır, yan cümlecik varsa seçenekler karışır.
Konu anlatımı
Fiilimsi; fiilden türeyip fiil gibi çekimlenmeyen, ama isim/sıfat/zarf gibi görev yapan kelimedir. Yani fiil kokar ama fiil değildir: kip ve kişi eki almaz. Üç türü vardır: isim-fiil, sıfat-fiil, zarf-fiil.
• “geldi” (çekimli fiil) ✅
• “gelmek” (isim-fiil) ❌
• “gelen” (sıfat-fiil) ❌
• “gelince” (zarf-fiil) ❌
1) İsim-fiil (mastar)
Fiil kökünü “isim” gibi kullanır. Cümlede özne, nesne, dolaylı tümleç… olabilir.
Örnekler:
• “Koşmak sağlığa iyi gelir.” (özne)
• “Bu konuyu anlamak zor değil.”
• “Gelişmek için çok okur.” (burada “gelişmek” isim-fiil değil, çekimli fiil değil; mastar)
• “Onunla tanışmak istiyorum.”
• “Bu işi görüşüştük.” (isim-fiil değil; çekimli fiil kökü “görüş-” + geçmiş zaman)
2) Sıfat-fiil (ortaç)
Fiilden sıfat yapar. Yanına mutlaka bir isim ister: “gelen kişi”, “yapılacak iş” gibi.
Örnekler:
• “Gülen çocuk” (sıfat-fiil)
• “Yapılacak işler”
• “Okuduğum kitap” (-(d)ik ekinin iyelik almış hâli: okuduğum)
• “Gelmiş haberler”
İpucu: Sonunda “hangi?” sorusu döner: Hangi çocuk? gülen. Hangi kitap? okuduğum.
3) Zarf-fiil (ulaç)
Fiilden zarf yapar; eylemin “nasıl/ne zaman/ne şekilde/hangi şartla” yapıldığını anlatır. Genelde cümleye hareket katar.
Örnekler:
• “Eve gelince beni ara.”
• “Koşarak geldi.”
• “Düşünmeden konuşma.”
• “Okudukça gelişir.”
• “Gülerek anlattı.”
Fiilimsi grubu
Fiilimsi, kendi etrafında kelime toplayabilir. İşte KPSS’nin sevdiği nokta burası: “fiilimsi grubu” soruları.
Burada fiilimsi: “çalışmadan” (zarf-fiil)
Grup: “ders çalışmadan” (fiilimsi + bağlı unsur)
KPSS’nin sevdiği tuzaklar
• “Konuşmak” (isim-fiil) ✅
• “Konuşma!” (olumsuz emir) ❌
2) -ken bazen isimden sonra gelir: “çocukken” (fiilimsi değil).
3) -(d)ik eki iyelik alırsa çok tanınmaz: “okuduğum, gördüğün, yazdığı…”
4) Fiilimsi kip almaz. Kip/kişi eki gördün mü çekimli fiildir.
Sınavda nasıl sorulur?
Örnek soru: “Okuduğum kitapları saklarım.”
Bu cümledeki fiilimsi türü aşağıdakilerden hangisidir?
- A) İsim-fiil
- B) Sıfat-fiil
- C) Zarf-fiil
- D) Çekimli fiil
“Okuduğum” sözcüğü “kitaplar”ı niteliyor: Hangi kitaplar? Okuduğum kitaplar.
Mini test
“Seni görünce sevindim.”
Bu cümlede “görünce” hangi fiilimsi türüdür?
- A) İsim-fiil
- B) Sıfat-fiil
- C) Zarf-fiil
- D) İsim
“Görünce” zaman/koşul bildiriyor: Ne zaman sevindim? Görünce.