Sözcükte Anlam
Bu sayfa KPSS Türkçe için kısa, net ve sınav odaklı hazırlanmıştır.
Bu konu neden önemli?
KPSS Türkçe’de sözcükte anlam küçük görünür ama etkisi büyüktür. Her yıl 1–2 soru doğrudan gelir; paragraf sorularında ise doğru şıkkı bulmanın anahtarı çoğu zaman bir kelimenin cümlede kazandığı anlamdır.
Konu anlatımı
KPSS’nin sevdiği şey çok basit: aynı kelimeyi farklı cümlelerde farklı anlamlara çekmek. O yüzden kelimeye değil, kelimenin cümledeki görevine bakacaksın.
Mecaz anlam: “Bu adam çok ağır biridir.”
Yan anlam: “Masanın ayağı kırıldı.”
Terim anlam: “Üçgenin iç açıları toplamı…”
Gerçek anlam kelimenin temel anlamıdır. Mecaz anlam yorum içerir; duygu, tavır, kişilik anlatır. Yan anlam gerçek anlama bağlı yeni bir kullanım kazanır (ayak, ağız, kol gibi). Terim anlam ise bir alanda özel anlamdır (matematik, edebiyat, fen).
Sınavda nasıl sorulur?
Örnek soru: “Bu çocuk çok ağır bir insandır.”
“Ağır” sözcüğü cümlede hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Kilolu
- B) Yavaş hareket eden
- C) Ciddi, mesafeli
- D) Hastalıklı
Burada fiziksel ağırlık değil, kişinin tavrı anlatılıyor. Sözcük mecaz anlamda kullanılmıştır.
KPSS’nin sevdiği tuzaklar
2) Terim anlamı günlük cümle içine saklarlar: “açı, kök, ölçü…”
3) Kelimeyi tek başına düşündürürler; cümleyi geri plana iterler.
4) Aynı kelimeyi iki şıkta kullanır; biri gerçek biri mecaz olur.
Altın kural: Kelimeye değil, cümleye bak.
Mini test
“Bu işin ucu tehlikeli yerlere gidiyor.”
“Uç” sözcüğü hangi anlamda kullanılmıştır?
- A) Gerçek
- B) Mecaz
- C) Terim
- D) Yan anlam
Burada fiziksel “uç” değil; “sonuçlarının uzanacağı yer” anlatılıyor.