Uygarlıklar ve İlk Çağ
Bu sayfa KPSS Tarih için kısa, net ve sınav odaklı hazırlanmıştır.
Bu konu neden önemli?
KPSS’nin uygarlık soruları “kim neyi buldu, nerede yaşadı, hangi alanda öne çıktı” çizgisinde gelir. Buradaki hedef ezber değil; uygarlığı bir özelliğiyle eşleştirme. Bir uygarlığı tek bir güçlü kelimeyle hatırlarsan soru kendiliğinden çözülür.
Konu anlatımı: Uygarlıklar nasıl sınıflanır?
İlk Çağ uygarlıklarını KPSS’de pratik şekilde 3 bölge mantığıyla düşün:
1) Mezopotamya: Yazı, hukuk, şehirleşme
2) Mısır: Nil, hiyeroglif, piramit, merkezi krallık
3) Anadolu–Ege: ticaret, para, koloni, denizcilik
Altın ezber değil, eşleştirme:
“Yazı ve kanun” dendi mi Mezopotamya, “Nil ve piramit” dendi mi Mısır, “para ve ticaret” dendi mi Anadolu–Ege.
1) Mezopotamya: Yazı, hukuk, şehirleşme
2) Mısır: Nil, hiyeroglif, piramit, merkezi krallık
3) Anadolu–Ege: ticaret, para, koloni, denizcilik
Altın ezber değil, eşleştirme:
“Yazı ve kanun” dendi mi Mezopotamya, “Nil ve piramit” dendi mi Mısır, “para ve ticaret” dendi mi Anadolu–Ege.
Hap bilgiler: KPSS’nin sevdiği eşleştirmeler
Sümer: Yazıyı kullanan ilk uygarlıklardan, ziggurat, şehir devletleri
Babil: Hammurabi Kanunları (kısas mantığıyla bilinir)
Asur: Ticaret kolonileri, Anadolu’ya yazıyı taşıma etkisi
Mısır: Nil, hiyeroglif, papirüs, güneş yılı takvimi
Hitit: Kadeş Antlaşması, Pankuş Meclisi (siyasi yapı sorusu sever)
Frig: Tarım, “en ağır ceza tarım aletine zarar” klişesi KPSS’de işe yarar
Lidya: Parayı ilk kullanan (ticaret sorularının yıldızı)
İyon: Felsefe ve bilim, şehir devletleri, özgür düşünce
Babil: Hammurabi Kanunları (kısas mantığıyla bilinir)
Asur: Ticaret kolonileri, Anadolu’ya yazıyı taşıma etkisi
Mısır: Nil, hiyeroglif, papirüs, güneş yılı takvimi
Hitit: Kadeş Antlaşması, Pankuş Meclisi (siyasi yapı sorusu sever)
Frig: Tarım, “en ağır ceza tarım aletine zarar” klişesi KPSS’de işe yarar
Lidya: Parayı ilk kullanan (ticaret sorularının yıldızı)
İyon: Felsefe ve bilim, şehir devletleri, özgür düşünce
KPSS’nin sevdiği tuzaklar
1) “İlk yazı” ile “yazıyı Anadolu’ya taşıyan” karıştırılır. Yazıyı ilk kullananlardan biri Sümer, Anadolu’ya taşıyan Asur ticaret kolonileridir.
2) “İlk antlaşma” sorusunda Kadeş çıkar ama “ilk yazılı hukuk” diye sorsa Hammurabi’ye kayar.
3) “Parayı bulan” ile “parayı geliştiren” karışır. KPSS genelde net sorar: parayı ilk kullanan Lidya.
4) Ege’de “felsefe” dendi mi İyon, “askeri güç” dendi mi Sparta gibi bir sürü şık oyununa hazırlıklı ol.
2) “İlk antlaşma” sorusunda Kadeş çıkar ama “ilk yazılı hukuk” diye sorsa Hammurabi’ye kayar.
3) “Parayı bulan” ile “parayı geliştiren” karışır. KPSS genelde net sorar: parayı ilk kullanan Lidya.
4) Ege’de “felsefe” dendi mi İyon, “askeri güç” dendi mi Sparta gibi bir sürü şık oyununa hazırlıklı ol.
Sınavda nasıl sorulur?
Aşağıdaki uygarlıklardan hangisi parayı ilk kez kullanarak ticaretin gelişmesine önemli katkı sağlamıştır?
- A) Frig
- B) Hitit
- C) Lidya
- D) Sümer
Doğru cevap: C (Lidya)
KPSS’nin klasik eşleştirmesi: Lidya = para = ticaret.
KPSS’nin klasik eşleştirmesi: Lidya = para = ticaret.
Mini test (karışık eşleştirme)
Aşağıdakilerden hangisi Asurların Anadolu tarihine katkıları arasında gösterilebilir?
- A) Kadeş Antlaşması’nı imzalamaları
- B) Parayı ilk kez kullanmaları
- C) Ticaret kolonileri kurarak yazıyı Anadolu’ya taşımaları
- D) Hiyeroglifi icat etmeleri
Doğru cevap: C
Asurlar ticaret kolonileriyle Anadolu’da yazının yayılmasında etkili olmuştur.
Asurlar ticaret kolonileriyle Anadolu’da yazının yayılmasında etkili olmuştur.
Hız taktiği
Uygarlıkları “tek kelime” ile kodla:
Sümer = yazı
Babil = hukuk
Asur = ticaret kolonisi
Mısır = Nil
Hitit = Kadeş + Pankuş
Frig = tarım
Lidya = para
İyon = felsefe
Soruda bir kelime görürsen, uygarlık kendiliğinden aklına gelsin. KPSS bunun üzerinden puan dağıtıyor.
Sümer = yazı
Babil = hukuk
Asur = ticaret kolonisi
Mısır = Nil
Hitit = Kadeş + Pankuş
Frig = tarım
Lidya = para
İyon = felsefe
Soruda bir kelime görürsen, uygarlık kendiliğinden aklına gelsin. KPSS bunun üzerinden puan dağıtıyor.